- Esra Ersönmez blog yazısı yükledi.
- Kategori : Dağcılık Eğitim Notları
- Dağda sıvı kullanımı ve su temini
- Dağda en büyük sorunlardan biri temiz su temin etmektir. Doğada özellikle de dağda susuz kalan bir bünye yaşamsal risk taşır. Bu nedenle dağa gidenleri su temini konusunda ciddi planlarının olması gerekir. Çünkü vücuda alınan su iç ve dış ısının kontrolü, metabolik artıkların atılımı ve enerji ihtiyacı için çok önemlidir (Graydon ve Hanson, 2005). Dağcılıkta en az harcanan kadar suyu tekrar almak gerekir. Dağda efor harcandığında vücut terleyerek su kaybına uğrar. Bu su kaybı yerine konulmadığı zaman vücutta su kaybı olur ve belli bir süre sonra tedbir alınmadığı zaman ölüme yol açabilecek " Dehidratasyon" denen bir olay meydana gelir.
Dehidratasyon aslında günlük hayatta özellikle de yazın başımıza sık sık gelir. Susamak bir dehidratasyondur. Önlemi ise basittir. Su içince geçer. Ancak dağcılıkta dehidratasyon başladığında eğer yeteri kadar sıvı alınmazsa yorgunluk, dengesizlik, baş ağrısı ve tırmanış sırasında konsantrasyon eksikliği görülür.
Sıvı eksikliği Akut Dağ Hastalığı da dahil olmak üzere birçok hastalığa yol açar (Graydon ve Hanson, 2005). Dehidratasyonu önlemek dağda sağlıklı kalmak demektir. Bunu önlemenin tek yolu da bol sıvı almaktır. Susuzluk aslında dehidratasyonun ilk belirtisidir. Ancak yükseklerde insan susadığının farkına varmaz. Bu nedenle yüksek irtifada su içmek için susamayı beklememek gerekir. Tecrübeli dağcılar gerekli olan suyu bilir ve sıvı alımını ihmal etmezler. Açık renkli veya renksiz idrar vücudun su ihtiyacının sağlanmış olduğunun işaretidir. Sıvı sorunu yaşamamak için tırmanıştan 24 saat önce sıvı alımına başlamak gerekir. Ayrıca tırmanıştan hemen önce bol miktarda sıvı almak vücudun güçlü ve dayanıklı kalmasını sağlar.
Terleme aynı zamanda vücuttaki tuzların da atılmasına neden olur ancak bu aşırı olmadığı sürece sorun yaratmaz. Çünkü tuz kaybıyla meydana gelen elektrolit kaybı tırmanış sırasında alınan yiyeceklerle tamamlanabilir. Elektroit dengesi için farklı sport içecekleri de içilebilir (Graydon ve Hanson, 2005).
Doğada ve dağda su temini başlı başına bir problemdir. Eğer kamp yeri su kaynağına yakın değilse su temin iyice sorun haline gelebilir. Yaz aylarında genellikle bilinen su kaynaklarına yakın yerlerdeki kamp yerleri kullanılır. Ayrıca dağcılar dağın belli noktalarına bulunabilen gözelerin yerini bilmek zorundadırlar.
Kışın ise su temini zor gibi gözükse de daha kolaydır. Kar eriterek su elde edilebilir ama bu kez de daha güçlü ocak ve bol miktarda yakıt götürmek gerekir. Çünkü yakıtın en az yarısı su eritmek için kullanılır.
İçme suyu için alınacak kar kamp yerinden biraz uzak ve kirlenmemiş olmalıdır. Kar almak için bir nokta saptanmalı ve kamptakiler bu noktaya dikkat etmeleri hususunda uyarılmalıdır.
Sık sık gidip kar almak yerine iki poşete kar doldurarak çadırın dışına bırakmak su teminini kolaylaştıran bir yöntemdir. Sabah kullanılacak su için akşamdan kar eritmek ve termoslara doldurmak pratik bir yöntemdir. Aksi takdirde sabahleyin kar eritmek büyük bir zaman kaybına yol açacaktır.
Su arıtma : Yüksek dağlardaki gözelerin bir kısmı hâlâ güvenilirdir ancak bir çok kaynak insan faaliyetleri nedeniyle kirlenmeye başlamıştır. Bu kirliliğin ana nedenlerinden biri de doğa yürüyüşü yapanlar ve dağcılardır. Türkiye'de birçok dağdaki gözlerden çıkan sular arıtmadan kullanılabiliyor. Özellikle Kaçkar dağları çok temiz su kaynakları ile kaplıdır. ancak dağda temiz su içmek için bir takım tedbirler almakta fayda vardır.
Temizliğinden şüphelenilen bir su varsa kaynatmak iyi bir çözümdür. Özellikle yazın kar bulunan yerlerde akan suları önce tülbentle süzüp sonra da kaynatmak iyi bir çözümdür. Bir takım dezenfektan tabletler de suyun temizlenmesi için kullanılabilir. Ancak en mantıklı çözüm kaynağı belli gözlerden su almak ve gerekirse kaynatmaktır.
Kaynak : İstanbul Üniversitesi Açık ve Uzaktan Eğitim Fakültesi ders notu - Dr. Öğr. Üyesi Yıldırım Güngör
Daha fazla içerik için giriş yapınız ya da kayıt olunuz!